زمين و اختلاف زبانها و رنگهايتان . و اين عبرتهايى است براى دانايان . » چنان بر مىآيد كه ميان آفرينش آسمانها و زمين و اختلاف رنگها و زبانها ارتباطى است . مثلا در مناطق استوايى رنگ پوستها تيره است و هر چه از خط استوا دور شويم / 40 اين تيرگى كمتر مىشود تا به سفيدى و زردى گرايد . اين اختلاف در رنگها سبب شناسايى است كه نظم زندگى بشر بدان وابسته است . در حديثى كه نقل خواهيم كرد كيفيت طبايع زمين و اثر آن در اختلاف افراد بشر نشان داده شده است . حكمت اين اختلاف چيست ؟ عبد اللَّه بن يزيد بن سلام از حضرت رسول پرسيد كه مرا بگوى كه چرا آدم را آدم ناميدند ؟ حضرت فرمود : براى اين كه از گل زمين و اديم آن آفريده شده » آن شخص پرسيد كه آدم را از يك گل آفريده است يا از همهء گلها ؟ حضرت در جواب فرمود : از همهء گلها . اگر او را از يك گل مىآفريد مردم يكديگر را نمىشناختند و همه به يك شكل و صورت بودند » . پرسيد آيا در دنيا همانندى دارند ؟ حضرت فرمود : خاك يا سفيد است و يا سبز و يا سرخ يا كبود يا رنگهاى ديگر و نيز يا شيرين است يا شور ، يا خشن و يا نرم . از اين رو مردم روى زمين نيز بعضى نرمخوىاند و بعضى درشتخوى ، بعضى سفيداند و بعضى زرد يا سرخ و يا سياه همان گونه كه خاك رنگارنگ است . اما اختلاف زبانها تحت تأثير محيطى است كه بشر را در بر گرفته » . اختلاف اجزاء يك هواپيما را و اجزاى مختلفش را ديده‌ايم و مىدانيم كه چگونه هر عضوى نقشى را بازى مىكند كه براى انجام آن نقش مناسب است . اگر هر يك از اجزاء را به جاى اجزاى ديگر بگذاريم هواپيما كامل نخواهد بود و ما از وراى آن به حكمت سازندهء طياره راه مىيابيم . / 41 [ 23 ] و از نشانه‌هاى قدرت خداوند عزّ و جلّ خوابيدن شماست در شب و در روز . تا آنجا كه مىدانيم هنوز دانشمندان راز خواب را نگشوده‌اند كه چگونه مىخوابيم و چرا زمانى كه انسان خسته است اعضاى بدنش سست مىشود و به